Cerith Gardiner, trong bản tin ngày 06/02/2026 của Aleteia, cho hay: Khi còn là một thiếu niên, Abigail Marsh đang lái xe trên đường cao tốc thì một con chó lao qua đường cô. Cô bẻ lái để tránh nó, khiến xe cô quay tròn vào làn đường ngược chiều. Động cơ chết máy. Chiếc xe dừng lại ở làn đường cho xe chạy nhanh. Trong khoảnh khắc chết lặng đó, cô chắc chắn rằng mình sắp chết.
Rồi một người lạ xuất hiện ở cửa sổ xe cô.
“Với giọng nói ấm áp, trấn an đến khó tin mà tôi sẽ không bao giờ quên,” sau này cô kể với BBC, “anh ấy nói, ‘Trông cô có vẻ cần giúp đỡ.’” Anh ấy leo vào ghế lái, lái xe đến nơi an toàn, kiểm tra xem cô có ổn không — rồi biến mất. “Tôi chưa bao giờ biết tên anh ấy,” Marsh nói. “Tôi chưa bao giờ nói lời cảm ơn.”
Hành động ngắn ngủi, vô danh ấy đã định hình cuộc đời cô. Ngày nay, Marsh là giáo sư tâm lý học và thần kinh học tại Đại học Georgetown, nơi cô nghiên cứu về lòng vị tha — đặc biệt là những người giúp đỡ người lạ bất chấp rủi ro thực sự cho bản thân, mà không mong đợi sự công nhận hay phần thưởng.
Qua nhiều năm nghiên cứu, cô đã đặt cho những người như vậy một câu hỏi đơn giản: tại sao?
Một cảm giác anh hùng?
Câu trả lời hiếm khi được diễn đạt trôi chảy. Nhiều người vị tha khó có thể giải thích được hành động của mình. Họ nói rằng việc giúp đỡ là điều hiển nhiên. “Người này sắp chết, và tôi cảm thấy mình có khả năng giúp họ, vì vậy tôi đã làm”, là một câu trả lời phổ biến.
Không có cảm giác anh hùng nào trong lời kể của họ — chỉ đơn thuần là hành động.
Công trình nghiên cứu của Marsh cho thấy những người vị tha thường nhạy cảm hơn với nỗi đau khổ của người khác. Họ nhận ra nỗi sợ hãi nhanh hơn. Nhưng cô cẩn thận nhấn mạnh rằng điều này không biến họ thành một tầng lớp ưu tú về mặt đạo đức. Cô tin rằng lòng vị tha có thể học được. Giống như tập thể dục, nó phát triển thông qua sự lặp đi lặp lại. Những hành động tử tế nhỏ bé rèn luyện sự chú ý hướng ra bên ngoài. Theo thời gian, việc đáp ứng nhu cầu bắt đầu cảm thấy ít giống như một sự lựa chọn và giống như một phản xạ hơn. Sự hiểu biết này dễ dàng phù hợp với một trí tuệ đạo đức lâu đời mà Giáo hội đã luôn duy trì: đức hạnh được hình thành trước khi được thử thách. Chúng ta không cần phải kêu gọi lòng can đảm trong lúc khủng hoảng; chúng ta dựa vào những thói quen mà mình đã vun đắp. Tình yêu được thực hành trong những khoảnh khắc bình thường định hình cách chúng ta phản ứng khi rủi ro đột ngột tăng cao.
Điều đó giúp giải thích tại sao một số người lao vào nguy hiểm mà không dừng lại để tính toán cái giá phải trả.
Nó cũng giúp giải thích những gì đã xảy ra gần đây ngoài khơi bờ biển Tây Úc mà chúng ta vừa chia sẻ.
Khi cậu bé 13 tuổi Austin Appelbee và gia đình bị cuốn ra biển, cậu đã bơi 4 km qua vùng biển rộng để tìm kiếm sự giúp đỡ, không chắc mẹ và các anh chị em của mình còn sống hay không. Giữa chừng cuộc bơi, cậu đã đưa ra quyết định nguy hiểm là cởi bỏ áo phao vì nó làm cậu chậm lại. Trong nhiều giờ, điều giúp cậu trụ vững là lời cầu nguyện, những bài hát Ki-tô giáo và những gì cậu gọi là “những suy nghĩ hạnh phúc” — những kỷ niệm về gia đình, bạn bè và thậm chí cả Thomas the Tank Engine.
“Tôi không nghĩ đó là do tôi làm được,” Austin sau đó nói. “Đó là do Chúa suốt thời gian đó.” Nhìn qua lăng kính nghiên cứu của Marsh, lòng dũng cảm của cậu trông giống một trái tim đã được rèn luyện để đáp trả hơn là một phép lạ bất ngờ. Cậu không hề có ý định trở thành anh hùng. Cậu chỉ đơn giản là không thể tưởng tượng được việc không làm gì cả. Sự chú ý của cậu luôn hướng về người khác. Niềm tin đã cho cậu sức mạnh trong khoảnh khắc đó, nhưng sự thôi thúc hướng đến sự hy sinh bản thân đã có từ trước.
Đó có thể là sự thật thầm lặng ẩn dưới nhiều hành động dũng cảm phi thường. Những người bước vào nguy hiểm không nhất thiết phải dũng cảm hơn những người khác. Họ thường đã rèn luyện khả năng quan sát. Rèn luyện khả năng phản ứng. Rèn luyện lòng đại lượng khi cái giá phải trả không lớn.
Và khi thời khắc đến — dù trên đường cao tốc hay giữa biển khơi — họ đều hành động.
Không phải vì họ phi thường, mà vì tình yêu đã lên khuôn bản năng của họ.