Một trong những biện pháp quản lý không được lòng dân nhất của triều Giáo Hoàng trước đây sắp được chính thức đảo ngược, khi Giáo hoàng Lêô XIV khôi phục lại chế độ nhà ở miễn phí hoặc được trợ cấp tại Vatican cho các Hồng Y và các quan chức cao cấp của giáo triều. Quyết định này, được phóng viên Vatican Nico Spuntoni đưa tin, đánh dấu một sự thay đổi sớm và quan trọng trong quản trị nội bộ dưới thời Giáo hoàng mới.

Theo Spuntoni, một sắc lệnh sắp có hiệu lực sẽ bãi bỏ sắc lệnh được ban hành vào ngày 13 tháng 2 năm 2023 dưới thời Giáo hoàng Phanxicô, vốn đã loại bỏ các đặc quyền nhà ở lâu đời dành cho các Hồng Y, giám mục, chủ tịch và thư ký các bộ ngành sống trong các bất động sản thuộc sở hữu của Vatican. Biện pháp trước đó yêu cầu nhiều vị giám mục phải bắt đầu trả tiền thuê nhà lần đầu tiên hoặc phải chấp nhận mức tăng giá thuê cao.

Theo các quy định mới, các quan chức cao cấp đang tại chức sẽ một lần nữa được sử dụng chỗ ở của Vatican miễn phí hoặc với mức giá ưu đãi, khôi phục lại hệ thống đã được áp dụng trong nhiều thập niên. Các nguồn tin từ Vatican được Spuntoni trích dẫn cho biết sự thay đổi này nhằm mục đích giảm bớt áp lực thực tế mà các Hồng Y phải đối mặt khi sống bằng lương cố định và để ổn định đời sống giáo triều sau một thời kỳ gián đoạn.

Quyết định này được đưa ra khi Giáo hoàng Lêô XIV cũng đang hoàn tất các thủ tục cho nơi ở lâu dài của mình. Công việc vẫn đang tiếp diễn tại Điện Tông Tòa, nơi dự kiến Giáo hoàng sẽ chuyển đến vào tháng tới. Việc chuyển đến, ban đầu dự kiến vào tháng Giêng, đã bị hoãn lại đến tháng Hai để có thêm thời gian chuẩn bị.

Xác nhận sự chậm trễ, phát ngôn nhân của Vatican, Matteo Bruni, cho biết Giáo hoàng “dự định sử dụng những không gian mà các vị tiền nhiệm của ngài từng có làm nơi ở, cho chính ngài và các cộng sự thân cận nhất”. Ông nói thêm rằng các khu vực đang được chuẩn bị bao gồm các phòng phía trên Loggia thứ ba, bao gồm cả tầng áp mái từng là nơi ở của các thư ký giáo hoàng.

Khi việc chuyển nhà diễn ra, đây sẽ là nơi ở thứ ba của Giáo hoàng Lêô XIV kể từ khi đến Rôma. Kể từ khi được bầu chọn, ngài vẫn tiếp tục sống trong một căn nhà thuộc Cung điện Tòa Thánh, nơi ngài từng ở khi còn là Hồng Y. Căn nhà rộng khoảng 250 mét vuông, nằm phía trên văn phòng của Bộ Giáo lý Đức tin và có tầm nhìn hướng ra cả mái vòm của Đền Thờ Thánh Phêrô và đường Via di Porta Cavalleggeri.

Đức Giáo Hoàng đã chuyển đến nơi ở của Tòa Thánh sau một đợt cải tạo nhỏ hồi đầu năm nay. Căn nhà này đã bỏ trống kể từ khi người ở lâu năm, Hồng Y Paul Josef Cordes qua đời. Trước đó, vị Giáo hoàng tương lai đã sống gần hai năm trong một căn nhà riêng trên đường Via di Porta Angelica, bên ngoài khu vực ngoại giao của Vatican, trong thời gian phục vụ tại Giáo triều Rôma.

Theo Spuntoni, hiện căn nhà đang được các thành viên của một trong những gia đình điện ảnh nổi tiếng nhất nước Ý sinh sống. Người thuê nhà là Antonio Avati, anh trai của đạo diễn Pupi Avati, người cho biết gia đình chỉ tình cờ phát hiện ra người thuê trước đây của căn nhà sau khi tìm thấy những hóa đơn được lập dưới tên của Giáo hoàng. Ông mô tả phát hiện này là nguồn an ủi trong giai đoạn khó khăn của gia đình.

Mặc dù chưa có lời giải thích chính thức nào được đưa ra ngoài lý do cần thiết về mặt hành chính, việc khôi phục các quyền lợi về chỗ ở trong tòa giám mục đã được các Hồng Y trao đổi với tờ Catholic Herald hoan nghênh rộng rãi, trong đó một Hồng Y nhận xét rằng “nó mang lại tính thiết thực”.

Spuntoni nói với tờ Catholic Herald: “Sắc lệnh này rất không được lòng người dân Vatican, không chỉ vì việc từ chối nhượng quyền mà còn vì những ngoại lệ trong việc áp dụng sắc lệnh mà Giáo hoàng có thể trực tiếp cho phép. Hậu quả là có những vị tỉnh trưởng nhậm chức sau tháng 3 năm 2023 buộc phải trả tiền thuê đầy đủ, trong khi những người khác được sử dụng miễn phí nhờ sự cho phép của Đức Giáo Hoàng Phanxicô.”

Sắc lệnh ban đầu năm 2023 được nhiều người cho là hoạt động như một hình thức kỷ luật giáo hội và đòn bẩy chính trị hơn là một cuộc cải cách hành chính trung lập. Cách đối xử với các Hồng Y ở Rôma, những người đã cống hiến cả đời mình cho sự nghiệp giáo hội và phụ thuộc vào Tòa Thánh để có cuộc sống mưu sinh cơ bản, đã khiến chính sách này vô cùng không được lòng toàn thể Hồng Y đoàn.

Dưới thời Giáo hoàng Phanxicô, việc tiếp cận các căn nhà và trợ cấp tại Vatican ngày càng trở nên gắn liền với các vấn đề về lòng trung thành và sự đoàn kết. Điều từng được coi là nhu cầu thiết yếu đối với các giáo sĩ cao cấp phục vụ tại Rôma nay trở thành một đặc quyền có điều kiện, có thể bị thu hồi.

Sắc lệnh tháng 2 năm 2023 về việc bãi bỏ chế độ chỗ ở miễn phí hoặc trợ cấp cho các Hồng Y và quan chức cao cấp của giáo triều được chính thức biện minh là một cuộc cải cách tài chính. Các Hồng Y cư trú tại Rôma thường nhận được khoản trợ cấp khoảng 4.500 đô la mỗi tháng, một khoản tiền khiêm tốn ở một thành phố có chi phí sinh hoạt thuộc hàng cao nhất Âu Châu. Đối với nhiều vị giám mục lớn tuổi không có nguồn thu riêng, việc đột ngột áp dụng giá thuê nhà theo giá thị trường đã khiến việc tiếp tục cư trú tại Rôma trở nên bấp bênh, nếu không muốn nói là không thể.

Trường hợp nổi bật nhất là Hồng Y Raymond Burke, người vào tháng 12 năm 2023 đã nhận được thư từ Tòa Thánh thông báo rằng ngài sẽ phải trả tiền thuê nhà theo giá thị trường cho căn nhà của mình tại Vatican hoặc phải rời khỏi đó trong vòng hai tháng. Bức thư được đề ngày vài ngày sau cuộc gặp được tường trình do Giáo hoàng Phanxicô thông báo về các biện pháp chống lại Burke với các lãnh đạo cơ quan, viện dẫn những lo ngại về sự bất đồng nội bộ.

Các bản tin đương thời phản ánh những cách hiểu trái chiều. Các phương tiện truyền thông Ý cho rằng đó là ý đồ trừng phạt, thậm chí còn trích dẫn các nguồn tin khẳng định Giáo hoàng đã mô tả Burke là một “kẻ thù”. Các nhà bình luận khác, bao gồm cả nhà viết tiểu sử Giáo hoàng Austen Ivereigh, lại thuật lại lời khẳng định của Đức Giáo Hoàng Phanxicô rằng quyết định này liên quan đến việc lạm dụng đặc quyền hơn là thù địch cá nhân. Điều không thể phủ nhận là Burke dường như là Hồng Y đầu tiên được biết đến công khai phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh của chính sách mới.

Quyết định đảo ngược chính sách của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV do đó mang ý nghĩa chính trị cũng như hành chính. Mặc dù Tòa Thánh ít đưa ra bình luận công khai về động cơ đằng sau sự thay đổi này, nhưng hiệu quả của nó là bảo đảm rằng sự nhượng bộ của Vatican sẽ không còn được sử dụng như một công cụ kỷ luật nữa. Động thái này cho thấy sự kiềm chế trong việc sử dụng áp lực nội bộ, khôi phục lại giả định rằng các Hồng Y phục vụ Giáo hội không nên sợ bị trả thù vật chất vì những bất đồng về thần học.

Diễn biến này cũng đặt ra những câu hỏi không thể tránh khỏi về tài chính của Vatican. Sắc lệnh năm 2023 được bảo vệ như một đóng góp cần thiết cho cải cách tài chính. Nếu tiền thuê đất bị bãi bỏ, áp lực tài chính dẫn đến chính sách này sẽ không biến mất. Gánh nặng phải được gánh chịu ở nơi khác, hoặc thông qua việc gây quỹ mới, tái cấu trúc tài sản hoặc cải cách hơn nữa về quản trị kinh tế của Vatican.

Trong khi một số nhà bình luận cho rằng sự thay đổi này là dấu hiệu cho thấy Giáo hoàng Lêô XIV muốn “lật sang trang mới” sau triều Giáo Hoàng trước đó, thì Giáo hoàng không trình bày động thái này như một sự điều chỉnh về mặt thần học. Thay vào đó, nó dường như báo hiệu sự chuyển dịch khỏi mô hình mà trong đó các cử chỉ mang tính biểu tượng và áp lực nội bộ định hình việc quản trị của Giáo triều. Bằng cách đó, Lêô XIV dường như đang chỉ ra rằng sự thống nhất được bảo tồn tốt hơn thông qua sự ổn định hơn là thông qua sự cưỡng chế.

Source:Catholic Herald