Cái chết của “nhà tiên tri” về ngày tận thế do dân số gây ra khiến các nhà lãnh đạo tư tưởng Công Giáo phải nhìn lại quá khứ

Amira Abuzeid, trong bản tin EWTNNews ngày 20 tháng 3 năm 2026, cho biết: Các học giả Công Giáo nổi tiếng cho rằng những ý tưởng của cố học giả Paul Ehrlich là “ác độc” và đã góp phần dẫn đến hàng triệu cái chết do các biện pháp kiểm soát dân số cưỡng bức.

Paul Ehrlich, nhà sinh vật học có cuốn sách bán chạy nhất năm 1968 “Quả bom dân số” cảnh cáo về nạn đói hàng loạt sắp xảy ra và thảm họa môi trường do dân số quá đông, và những dự đoán của ông đã được chứng minh là sai lầm một cách ngoạn mục, đã qua đời vào ngày 13 tháng 3 ở tuổi 93. Cái chết của ông đã khiến các học giả Công Giáo phải nhìn lại quá khứ, lên án di sản của ông như một “nhà tiên tri giả” mà những ý tưởng của ông đã thúc đẩy các chính sách kiểm soát dân số chết người và sự suy giảm dân số trên toàn thế giới.

Một số học giả, những người có công trình nghiên cứu trực tiếp về hậu quả từ các ý tưởng của Ehrlich, đã không ngần ngại bày tỏ quan điểm với EWTN News về trách nhiệm to lớn mà Ehrlich phải gánh chịu vì những “dự đoán sai lầm” của ông, mà theo họ đã dẫn đến cái chết và sự biến mất của hàng triệu người trên thế giới.

“Ông ta là một nhà tiên tri giả tồi tệ nhất,” Steve Mosher, chủ tịch Viện Nghiên cứu Dân số và chuyên gia về Trung Quốc, nói. “Ông ta phải chịu trách nhiệm cho hàng trăm triệu cái chết trên toàn thế giới, và những dự đoán sai lầm của ông ta đã ngăn cản hàng triệu sinh linh được sinh ra. Không có gì tàn ác hơn thế.”

Cuốn sách nổi tiếng của Ehrlich mở đầu bằng câu nói sau: “Cuộc chiến để nuôi sống toàn nhân loại đã kết thúc. Vào những năm 1970, hàng trăm triệu người sẽ chết đói bất chấp bất cứ chương trình cấp tốc nào được thực hiện hiện nay.”

Các ấn bản sau này của cuốn sách, do Ehrlich đồng tác giả với vợ mình, Anne, đôi khi mở rộng phạm vi thời gian một chút đến “những năm 1970 và 1980”, nhưng dự đoán cốt lõi của ông, rằng nạn đói quy mô lớn giết chết hàng trăm triệu người là điều không thể tránh khỏi trong tương lai gần, chưa bao giờ xảy ra.

Mosher nói: “Ehrlich chưa bao giờ thừa nhận mình đã sai lầm một cách khủng khiếp và tuyệt đối về mọi dự đoán của mình”. “Nước Mỹ và nhiều nơi trên thế giới hiện đang có tỷ lệ sinh dưới mức thay thế một phần là do những tuyên bố sai lầm về thảm họa của ông ta”.

Trong cuốn sách, Ehrlich đề xuất sử dụng biện pháp tránh thai tự nguyện, đại trà, đánh thuế đối với các gia đình đông con, “thuế xa xỉ” đối với các mặt hàng như cũi và tã lót, và “giải thưởng trách nhiệm” cùng các biện pháp khuyến khích khác cho việc không sinh con hoặc trì hoãn hôn nhân.

Tuy nhiên, nếu những phương pháp này không thay đổi được “hệ thống giá trị” của người dân, ông đề xuất chính phủ buộc phải thay đổi “bằng vũ lực”, chẳng hạn như thêm chất khử trùng tạm thời vào nguồn nước hoặc thực phẩm thiết yếu (với thuốc giải độc do chính phủ phân phối để kiểm soát tỷ lệ sinh).

Ông cũng kêu gọi thành lập một cơ quan liên bang quyền lực để thực thi giới hạn dân số và việc ràng buộc viện trợ nước ngoài với nỗ lực kiểm soát dân số của các quốc gia nhận viện trợ, điều mà theo Mosher, đến nay vẫn là một phần của luật pháp Hoa Kỳ.

Ehrlich cho rằng những điều này là cần thiết để ngăn chặn thảm họa, nhấn mạnh “việc điều tiết có ý thức số lượng con người” và rằng “chính căn bệnh ung thư [của sự tăng trưởng dân số] phải được loại bỏ”.

Cái chết của Ehrlich “đánh dấu sự kết thúc cuộc đời của một trong những kẻ thù lớn nhất của nhân loại”, Catherine Pakaluk, một nhà kinh tế học được đào tạo tại Harvard, hiện đang làm việc tại Đại học Công Giáo Hoa Kỳ và là tác giả của cuốn sách năm 2024 “Những người con gái của Hannah: Những người phụ nữ lặng lẽ thách thức tình trạng thiếu sinh”, trong đó những phụ nữ có trình độ đại học giải thích lý do tại sao họ chọn có gia đình đông con, cho biết.

“Ông ta mất cân bằng, và không có phần nào trong công việc của ông ta là đúng đắn”, bà nói. “Vụ bê bối lớn là ông ta được chào đón không chỉ bởi những người tiến bộ trên khắp thế giới mà ngay cả bởi những người theo Kitô giáo và Công Giáo như một loại tiên tri nào đó.”

Mosher đồng ý: “Nhiều người hối hận vì đã bị Ehrlich và những tuyên bố sai lầm của ông ta lừa dối. Họ nói với tôi rằng họ đã bị lừa sử dụng biện pháp tránh thai hoặc phá thai, khiến những đứa con lẽ ra họ đã có cũng bị hủy hoại.”

Ông ta dạy “những điều thực sự tồi tệ, căm ghét nhân loại. Tôi sẽ cầu nguyện cho linh hồn ông ta được an nghỉ,” Mosher nói.

Mặc dù sau này Ehrlich đã tự tách mình khỏi những chính sách cưỡng chế mà ông ta khẩn trương đề xuất trong cuốn sách đầu tiên, Mosher nói với EWTN News rằng Ehrlich thường từ chối tranh luận với những người có ý kiến trái ngược với ông ta “vì ông ta không thích bị phản bác và không thể thừa nhận mình sai.”

Thay vào đó, Ehrlich càng khẳng định lập trường của mình, Mosher nói: “Cứ mỗi thập niên trôi qua, ông ta lại viết một cuốn sách mới, giải thích rằng những dự đoán của ông ta chỉ là quá sớm, chứ không phải là sai. Ông ta dạy rằng con người đang gây nguy hiểm cho khả năng duy trì sự sống của Trái đất và là một tai họa cho hành tinh. Bằng cách tự hủy diệt bản thân, chúng ta sẽ làm một việc tốt cho mẹ Trái đất.”

Thật vậy, vào năm 2018, Ehrlich nói rằng sự sụp đổ của nền văn minh là “gần như chắc chắn trong vài thập niên tới”.

Một bài cáo phó trên tờ New York Times tuần trước gọi những dự đoán của Ehrlich về sự sụp đổ của hệ sinh thái và nạn đói hàng loạt là “vội vàng” chứ không phải là sai.

Chính sách một con của Trung Quốc là kết quả từ những ý tưởng của Ehrlich.

Năm 1979, Mosher, người từng học nhân chủng học, hải dương học và nghiên cứu Đông Á tại Đại học Stanford, nơi Ehrlich giảng dạy, là nhà khoa học xã hội người Mỹ đầu tiên đến thăm Trung Quốc đại lục. Được chính phủ Trung Quốc mời đến đó, ông đã tận mắt chứng kiến phụ nữ bị ép buộc phá thai theo “chính sách một con”.

Mosher cho biết vào thời điểm đó ông là một người vô thần ủng hộ quyền lựa chọn, nhưng việc chứng kiến sự tàn bạo của các vụ phá thai, triệt sản và giết trẻ sơ sinh cưỡng bức đã khiến ông thay đổi quan điểm và cuối cùng trở thành một người Công Giáo ủng hộ sự sống.

Mosher gọi Ehrlich là “cha đỡ đầu của chính sách một con của Trung Quốc” vì chế độ cộng sản đã áp dụng trực tiếp các nguyên tắc từ cuốn sách của Ehrlich, cùng với các nguồn khác.

“Các đề xuất của ông ấy, cho rằng chính phủ nên áp đặt các chế độ kiểm soát dân số và bảo tồn tài nguyên hà khắc, bằng bất cứ phương tiện nào cần thiết, đã dẫn đến việc giết hại cưỡng bức 400 triệu trẻ em chưa sinh và trẻ sơ sinh”, Mosher nói.

Ông chỉ ra rằng những ý tưởng của Ehrlich sai lầm đến mức Trung Quốc hiện đang trải qua “sự sụp đổ dân số”. Chính phủ đang tuyệt vọng tìm cách tăng tỷ lệ sinh, đề xuất các biện pháp khuyến khích các cặp vợ chồng trẻ sinh con.

Tư tưởng của Ehrlich “phủ nhận sự quan phòng của Thiên Chúa”.

Pakaluk nói rằng tư tưởng của Ehrlich “phủ nhận sự quan phòng của Thiên Chúa”, “đặc biệt là trong những lĩnh vực thuộc về Thiên Chúa: Kinh Thánh nói rằng Thiên Chúa là tác giả của sự sống và cái chết”.

Về vấn đề tăng trưởng (hoặc suy giảm) dân số và biến đổi khí hậu, Pakaluk nói rằng những người có đức tin nên tự hỏi: “Điều này, dường như khó khăn hoặc bất khả thi, đặt ra thách thức như thế nào đối với xã hội chúng ta để thấy được kế hoạch của Thiên Chúa?”

“Với niềm hy vọng của những người có đức tin, chúng ta cùng nói với Đức Mẹ… làm thế nào? Làm thế nào để con người không trở thành mối đe dọa đối với nhân loại? Đó luôn là câu hỏi của Đức Mẹ. Mẹ không nghi ngờ, Mẹ chỉ có một câu hỏi”, Pakaluk nói.

“Câu hỏi ‘làm thế nào’ là nhiệm vụ của những người có thiện chí, cụ thể là các nhà khoa học,” bà nói.

Cuộc Cách mạng Xanh

Những dự đoán của Ehrlich về nạn đói hoàn cầu đã không xảy ra một phần là nhờ Cuộc Cách mạng Xanh, vốn đã làm thay đổi mạnh mẽ nền nông nghiệp thông qua những tiến bộ kỹ thuật. Đó là một sáng kiến kỹ thuật hoàn cầu rộng lớn nhằm chống lại nạn đói bằng cách đưa vào sử dụng các giống cây trồng năng suất cao, kháng bệnh (đặc biệt là lúa mì và gạo).

Các yếu tố chính bao gồm phân bón tổng hợp, thuốc trừ sâu và thủy lợi thâm canh, chuyển đổi nông nghiệp sang các phương pháp kỹ nghệ. Điều này đã làm tăng đáng kể sản lượng lương thực hoàn cầu và ngăn chặn nạn đói trên quy mô như dự đoán, mặc dù nạn đói và suy dinh dưỡng vẫn tồn tại ở một số nơi trên thế giới vì lý do chính trị hoặc kinh tế.

Tác động văn hóa to lớn của Ehrlich

Mặc dù Ehrlich là một trong nhiều nhà khoa học cho rằng thế giới không thể đáp ứng được sự gia tăng dân số, nhưng sức hút cá nhân của Ehrlich đã giúp phổ biến các ý tưởng của ông. Ông đã xuất hiện trên chương trình “The Tonight Show Starring Johnny Carson” ít nhất 20 lần.

“Ehrlich đã có tác động văn hóa to lớn,” Mosher nói. “Ông ta là một kẻ dẫn dụ dỗ đã lừa dối nhiều thế hệ thanh niên Mỹ, những người bị các giáo sư ép buộc phải đọc những bài viết của ông ta. Họ nghĩ rằng việc chỉ sinh một con là điều đúng đắn về mặt xã hội.”

Ehrlich đã viết hơn 50 cuốn sách và thành lập tổ chức Zero Population Growth, nay gọi là Population Connection, tổ chức này cho rằng tình trạng dân số quá đông là nguyên nhân gây ra biến đổi khí hậu. Ông đã nhận được hàng chục giải thưởng cho công việc của mình.

Ehrlich sinh ra ở Philadelphia năm 1932 và lấy bằng cử nhân tại Đại học Pennsylvania, sau đó nhận bằng tiến sĩ về côn trùng học tại Đại học Kansas, chuyên nghiên cứu về bướm.