
Luke Coppen, trong bản tin ngày 04/07/2026 của tạp chí The Pillar, cho hay: Các nhà báo đưa tin về các lễ tấn phong giám mục bất hợp pháp của Hội Thánh Pi-ô X trong tuần này đã phải đối diện với một vấn đề khó xử.
Vấn đề là: dường như không thể nói chính xác có bao nhiêu giáo dân hiện đang liên kết với tổ chức được thành lập bởi Tổng Giám mục người Pháp Marcel Lefebvre vào năm 1970.
Điều đó có vẻ tầm thường. Nhưng một cách để truyền tải tác động của các lễ tấn phong — được Vatican định nghĩa là một “hành động ly giáo” — là nói rõ có bao nhiêu người bị ảnh hưởng trực tiếp.
Tuần này, các phương tiện truyền thông đã đưa ra những ước tính rất khác nhau. Tờ The Spectator cho biết sắc lệnh của Vatican “có thể ảnh hưởng đến hơn một triệu người Công Giáo trên toàn thế giới”, trong khi BBC cho rằng Hội Thánh Pi-ô X có “khoảng 600,000 tín đồ trên toàn cầu”.
Trong khi đó, tờ The Guardian tính toán rằng Hội Thánh Pi-ô X có “khoảng 150,000 đến 200,000 tín hữu trên toàn thế giới”. Nhưng blog theo chủ nghĩa truyền thống Rorate Caeli cho rằng sẽ rất ngạc nhiên nếu tổng số người tham dự Thánh lễ Chúa nhật trên hoàn cầu của Hội Thánh Pi-ô X đạt đến 100,000 người.
Hội Thánh Pi-ô X cho biết có bao nhiêu giáo dân liên kết với tổ chức này? Và điều gì giải thích sự khác biệt trong các ước tính được báo cáo?
Tờ The Pillar sẽ xem xét vấn đề này.
Số liệu của chính Hội Thánh Pi-ô X
Điều đáng nói ngay từ đầu là việc một giáo dân liên kết với Hội Thánh Pi-ô X có nghĩa là gì. Như tên gọi của tổ chức cho thấy, đây là một hội linh mục, vì vậy nói đúng ra, các thành viên của nó là các linh mục, tu sĩ và chủng sinh.
Nhưng giáo dân có thể liên kết mình với nhóm bằng cách tham dự Thánh lễ của Hội Thánh Pi-ô X, cho con cái học tại các trường của Hội Thánh Pi-ô X và thuộc về Dòng Ba của nhóm. Do đó, các nhà bình luận am hiểu thường dùng cụm từ “các tín hữu gắn bó với Hội Thánh Pi-ô X” thay vì “các thành viên giáo dân của Hội Thánh Pi-ô X”. Để đơn giản, bài viết này sẽ sử dụng cụm từ “giáo dân” như một cách nói tắt cho “các tín hữu gắn bó với Hội Thánh Pi-ô X”.
Một điều tiếp tục gắn kết Hội Thánh Pi-ô X và Giáo Hội Công Giáo rộng lớn hơn là cách tiếp cận có phần mang tính cảm tính đối với số liệu thống kê.
Trang web của Hội Thánh Pi-ô X đưa ra số liệu chính thức cho mọi thứ, từ nơi thờ phượng (447) đến viện dưỡng lão (5). Nhưng khi nói đến số lượng giáo dân trên toàn thế giới, trang web chỉ đơn giản ghi là 600,000, với 100,000 người ở Pháp.
Điều kỳ lạ là nguồn thông tin mà trang web đưa ra về con số giáo dân. Con số 600,000 được cho là xuất phát từ một tuyên bố năm 2007 của cố Hồng Y người Colombia Darío Castrillón Hoyos gửi đến các giám mục Mỹ La-tinh.
Đức Hồng Y Castrillón, khi đó là chủ tịch Ủy ban Ecclesia Dei của Vatican, quả thực đã có bài phát biểu tại Aparecida, Brazil, năm 2007, trong đó ngài nói: “Ngày nay, nhóm những người theo Lefebvre bao gồm 4 giám mục được thụ phong bởi Đức cha Lefebvre, 500 linh mục và 600,000 tín hữu.”
Có lẽ vị Hồng Y đang trích dẫn số liệu thống kê được các viên chức Vatican thu thập một cách tỉ mỉ — hoặc có thể ngài chỉ đưa ra một ước tính sơ bộ. Dù sao đi nữa, con số được đề cập cách đây gần 20 năm dường như không phải là chỉ số đáng tin cậy nhất về sức mạnh hiện tại của Hội Thánh Pi-ô X.
Nhưng điều đó giải thích tại sao BBC và các phương tiện truyền thông khác lại đưa ra con số khoảng 600,000 giáo dân Hội Thánh Pi-ô X trên toàn cầu.
Còn về con số giáo dân Pháp, trang web của Hội Thánh Pi-ô X cho rằng đó là từ “một niên giám tiếng Pháp” và cũng ghi ngày tháng là năm 2007. Một lần nữa, điều này khó có thể được coi là nguồn đáng tin cậy.
Các ước tính trái ngược
Blog Rorate Caeli đã đưa ra một lời giải thích hữu ích về cách họ tính toán ước tính thấp hơn nhiều về số lượng giáo dân Hội Thánh Pi-ô X trên toàn thế giới.
Đầu tiên, họ khẳng định rằng Hoa Kỳ là khu vực lớn nhất trong số các khu vực của Hội Thánh Pi-ô X trên toàn thế giới. (Trang web của Hội Thánh Pi-ô X liệt kê tổng cộng 15 khu vực và ba nhà tự trị, mặc dù các con số khác được đưa ra ở nơi khác.)
Blog lưu ý rằng vào năm 2019, trang web của Khu vực Hoa Kỳ cho biết một cuộc thống kê Thánh lễ Chúa nhật được thực hiện trong vài tháng tại các nhà nguyện Hội Thánh Pi-ô X cho thấy “số lượng gần 25,000 tín hữu”.
Trang web chính thức của Hoa Kỳ đã đưa ra lời cảnh báo về các con số của họ, nói rằng: “Không giống như ở các giáo phận, nơi giáo dân tham dự nhà thờ địa phương và thuộc về một giáo xứ, các nhà nguyện Hội Thánh Pi-ô X mang tinh thần truyền giáo hơn, với những con số không cố định.”
Trang web của Hoa Kỳ lặp lại con số khoảng 25,000 trên trang thống kê riêng của mình, đồng thời cho biết thêm rằng có hơn 1,000 thành viên của Dòng Ba.
Rorate Caeli nói rằng, trong số các khu vực khác của Hội Thánh Pi-ô X, chỉ có Pháp là có quy mô tương đương. Điều này, một cách ngầm định, sẽ cho chúng ta thêm khoảng 25,000 giáo dân nữa, nâng tổng số của hai khu vực lên khoảng 50,000.
Bài đăng trên blog dường như ám chỉ rằng các khu vực còn lại cộng lại sẽ thêm vài chục nghìn người nữa, nâng tổng số tuyệt đối lên gần 100,000.
Lý luận ở đây khá rõ ràng, nhưng vẫn còn một vài câu hỏi. Liệu số liệu thống kê Thánh lễ năm 2018 của Khu vực Hoa Kỳ có còn chính xác không? Chắc chắn đã có một số biến động trong con số này, có lẽ là do đại dịch COVID-19 hoặc Tự sắc Traditionis custodes của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, hạn chế việc cử hành Thánh lễ Latinh truyền thống trên toàn thế giới.
Ngoài ra, liệu số lượng giáo dân liên kết với Giáo khu Pháp của Hội Thánh Pi-ô X có thực sự thấp hơn nhiều so với con số 100,000 được đưa ra trên trang web chính thức của tổ chức?
Trang web của Giáo khu Pháp có một trang thống kê, nhưng trong khi ca ngợi sự phát triển liên tục của tổ chức kể từ năm 1970, nó lại thiếu một cách rõ rệt số liệu về giáo dân.
Năm 2021, tạp chí La Nef của Pháp kết luận rằng có khoảng 60,000 người Công Giáo truyền thống ở Pháp, không bao gồm giáo dân Hội Thánh Pi-ô X, mà tạp chí này ước tính khoảng 35,000 người.
Nếu ước tính của La Nef là chính xác, thì Pháp dường như vẫn là giáo khu lớn nhất về số lượng của Hội Thánh Pi-ô X, mặc dù thấp hơn nhiều so với con số ước tính 100,000 năm 2007.
Một câu hỏi khác nảy sinh từ tính toán của Rorate Caeli là có bao nhiêu giáo dân thuộc các giáo khu Hội Thánh Pi-ô X còn lại. Ở đây vấn đề trở nên phức tạp, vì các giáo khu khác dường như không công bố số liệu về giáo dân liên kết.
Giả sử mỗi trong số 13 giáo khu còn lại có số lượng giáo dân liên kết ít hơn so với Pháp và Hoa Kỳ. Hãy rộng lượng và nói rằng mỗi giáo khu có 20,000 người. Lý do cho sự rộng lượng này không phải vì có bằng chứng cho thấy mỗi giáo khu có đủ số lượng giáo dân như vậy, mà vì chúng ta muốn xem liệu tổng số có thể đạt 600,000 người hay không.
Với 20,000 người ở 13 giáo khu, tổng số sẽ là 260,000 người. Cộng con số ước tính này với số liệu của Pháp và Hoa Kỳ (35,000 và 25,000), ta được tổng cộng là 320,000 người.
Mặc dù chúng ta đã rất hào phóng trong việc thống kê, con số của chúng ta chỉ bằng khoảng một nửa so với ước tính 600,000 người được đưa ra vào năm 2007.
Việc liệu một số khu vực có thể tập hợp được tới 20,000 giáo dân hay không vẫn còn là điều đáng nghi ngờ, vì một số khu vực có ít tu viện và nhà nguyện hơn những khu vực khác. Nhưng do thiếu số liệu thống kê chính thức, nên rất khó để chắc chắn.
Một cách khác để kiểm chứng con số 600,000 là chia nó cho số lượng nơi thờ phượng của Hội Thánh Pi-ô X, được thống kê chính thức là 447. Điều này sẽ tương đương với trung bình 1,342 giáo dân mỗi nhà nguyện. Nếu có khoảng 320,000 giáo dân, thì sẽ có 715 giáo dân mỗi nơi thờ tự.
Việc bạn thấy con số trung bình 1,300 giáo dân hay 715 giáo dân mỗi nhà nguyện hợp lý hơn có lẽ phụ thuộc vào nơi bạn sống và kinh nghiệm cá nhân của bạn về Hội Thánh Pi-ô X.
Đến nay, lý do dẫn đến sự chênh lệch lớn về số lượng giáo dân thuộc Hội Thánh Pi-ô X đã trở nên rõ ràng. Tổng số chính thức dựa trên bằng chứng khá đáng ngờ, nhưng khó có thể đưa ra một con số thay thế đáng tin cậy. Có một số bằng chứng cho thấy con số ước tính thấp hơn nhiều, nhưng không mang tính kết luận.
Một hệ quả của việc thiếu các số liệu đáng tin cậy và cập nhật là Hội Thánh Pi-ô X có thể củng cố ấn tượng rằng họ là một lực lượng toàn cầu với hơn nửa triệu thành viên.
Sự không chắc chắn này cũng có thể có lợi cho Vatican. Nếu ai đó cáo buộc Tòa Thánh gây nguy hiểm cho hơn nửa triệu linh hồn thông qua phản ứng cứng rắn của mình đối với các lễ phong chức, họ có thể gieo rắc nghi ngờ về con số này mà không cần đưa ra ước tính chắc chắn của riêng mình.
Ai không được lợi từ kịch bản này? Các nhà báo và độc giả của họ - và bất cứ ai muốn có một cái nhìn rõ ràng về mặt số liệu về những gì đang bị đe dọa trong cuộc khủng hoảng mới nhất của Giáo hội.